Quản lý cảm xúc là kỹ năng cần thiết giúp mỗi người giữ được sự cân bằng trước những tình huống có kết quả không như mong đợi. Những tấm vé số là một ví dụ khá thú vị, bởi chỉ trong một khoảng thời gian ngắn, người tham gia có thể trải qua nhiều trạng thái từ háo hức, hy vọng đến tiếc nuối hoặc thất vọng.
Tâm lý chờ đợi kết quả thường khiến con người tưởng tượng về những điều tốt đẹp có thể xảy ra. Tuy nhiên, khi kết quả thực tế không đáp ứng kỳ vọng, cảm xúc có thể thay đổi rất nhanh. Hiểu được cơ chế này sẽ giúp mỗi người nhìn nhận việc thử vận may tỉnh táo hơn và rút ra những bài học hữu ích cho cuộc sống.
Vì sao con người dễ đặt nhiều kỳ vọng?
Kỳ vọng xuất hiện khi chúng ta hình dung về một kết quả tích cực trong tương lai. Với xổ số, chỉ cần một tấm vé có những con số quen thuộc cũng có thể khiến người mua bắt đầu suy nghĩ về khả năng trúng thưởng. Đây là một phản ứng tâm lý khá tự nhiên. Bộ não con người thường có xu hướng tập trung vào những khả năng tích cực, đặc biệt khi phần thưởng tiềm năng đủ hấp dẫn.
Một người có thể bắt đầu tưởng tượng việc sử dụng tiền thưởng để mua nhà, đi du lịch, giải quyết một khoản chi phí hoặc thực hiện kế hoạch cá nhân. Những suy nghĩ này tạo ra cảm giác phấn khích dù kết quả thực tế vẫn chưa xuất hiện. Vấn đề nằm ở chỗ kỳ vọng càng lớn thì khoảng cách giữa mong muốn và thực tế càng dễ tạo ra cảm xúc mạnh. Vì vậy, học cách kiểm soát kỳ vọng cũng là một phần quan trọng của quản lý cảm xúc.
Cảm giác thất vọng đến từ đâu?
Thất vọng thường xuất hiện khi kết quả thực tế không phù hợp với điều chúng ta mong đợi. Trong trường hợp xổ số, việc không trúng thưởng có thể tạo ra cảm giác hụt hẫng dù ngay từ đầu người mua đã biết kết quả phụ thuộc vào may mắn. Một điểm đáng chú ý là cảm xúc không chỉ phụ thuộc vào kết quả mà còn phụ thuộc vào mức độ kỳ vọng trước đó.
Nếu một người chỉ xem việc mua vé như một hình thức giải trí với ngân sách nhỏ, kết quả không trúng thường không tạo ra ảnh hưởng đáng kể. Ngược lại, nếu người đó dành quá nhiều thời gian suy nghĩ về khả năng chiến thắng, cảm giác thất vọng có thể mạnh hơn.
Đây là bài học quan trọng về tâm lý con người. Cùng một sự kiện nhưng mỗi người có thể phản ứng hoàn toàn khác nhau tùy vào cách họ diễn giải sự việc.
Học cách chấp nhận những điều không thể kiểm soát
Một trong những nguyên tắc quan trọng của quản lý cảm xúc là phân biệt giữa điều có thể kiểm soát và điều nằm ngoài khả năng của mình. Với xổ số, người mua có thể kiểm soát số tiền bỏ ra, tần suất tham gia và cách nhìn nhận hoạt động này. Tuy nhiên, họ không thể kiểm soát các con số xuất hiện trong kết quả quay thưởng.
Khi hiểu rõ ranh giới này, chúng ta sẽ ít có xu hướng tự trách bản thân hoặc cố tìm kiếm một lý do đặc biệt cho kết quả không mong muốn.
Nguyên tắc này cũng có thể áp dụng vào công việc và cuộc sống. Chúng ta có thể chuẩn bị kỹ cho một cuộc phỏng vấn nhưng không quyết định được hoàn toàn kết quả tuyển dụng. Có thể chăm chỉ thực hiện một dự án nhưng không thể kiểm soát toàn bộ phản ứng của khách hàng. Tập trung vào phần mình có thể kiểm soát là một cách đơn giản để giảm áp lực tâm lý.
Đừng để một kết quả quyết định tâm trạng
Một tấm vé số không trúng thưởng chỉ là một sự kiện nhỏ. Tuy nhiên, nếu liên tục suy nghĩ về nó, cảm xúc tiêu cực có thể kéo dài lâu hơn bản thân sự kiện.
Để tránh tình trạng này, mỗi người có thể xây dựng một thói quen đơn giản là tách kết quả của một sự việc khỏi giá trị của bản thân.
Không trúng xổ số không có nghĩa là một người thiếu may mắn trong mọi khía cạnh. Tương tự, một lần thành công cũng không đồng nghĩa rằng những lần tiếp theo chắc chắn sẽ có kết quả tương tự.
Việc duy trì tư duy tích cực không có nghĩa là lúc nào cũng phải vui vẻ. Đó là khả năng nhìn nhận một sự việc đúng với mức độ quan trọng của nó và không để một kết quả nhất thời chi phối toàn bộ tâm trạng.
Kết quả xổ số và tâm lý chờ đợi
Khoảng thời gian trước khi kết quả được công bố thường là lúc cảm xúc được đẩy lên cao. Người tham gia có thể liên tục kiểm tra thông tin, suy nghĩ về những con số hoặc tưởng tượng về khả năng chiến thắng.
Chẳng hạn, người thường xuyên theo dõi kết quả xsmb hôm nay có thể hình thành thói quen kiểm tra kết quả vào một khung giờ nhất định. Nếu xem đây đơn thuần là hoạt động cập nhật thông tin thì không có gì đáng lo ngại.
Tuy nhiên, nếu việc chờ kết quả khiến một người mất tập trung vào công việc, thường xuyên lo lắng hoặc cảm thấy tâm trạng phụ thuộc vào kết quả, đó là dấu hiệu cần nhìn lại cách tham gia. Điều quan trọng không phải là loại bỏ hoàn toàn cảm giác hồi hộp mà là giữ cho cảm xúc nằm trong giới hạn phù hợp.
Cách quản lý cảm xúc khi thất vọng
Khi đối diện với thất vọng, việc cố gắng phủ nhận cảm xúc chưa chắc là lựa chọn tốt. Thay vào đó, chúng ta có thể thừa nhận rằng mình đang tiếc nuối hoặc buồn nhưng không để cảm xúc đó điều khiển hành động tiếp theo. Một số cách đơn giản có thể áp dụng gồm:
Dừng lại trước khi phản ứng
Khi cảm xúc đang mạnh, hãy cho bản thân một khoảng thời gian ngắn trước khi đưa ra quyết định. Việc tạm dừng giúp não bộ có thời gian chuyển từ phản ứng cảm tính sang suy nghĩ lý trí.
Nhìn sự việc ở quy mô phù hợp
Hãy tự hỏi kết quả này có thực sự ảnh hưởng đến cuộc sống trong một tuần, một tháng hoặc một năm hay không. Câu hỏi này giúp đặt sự việc trở lại đúng vị trí.
Không cố gỡ lại cảm xúc bằng quyết định vội vàng
Sau thất vọng, con người đôi khi có xu hướng muốn nhanh chóng tìm kiếm một kết quả khác để bù đắp. Đây là lúc cần đặc biệt tỉnh táo và tránh để cảm xúc thúc đẩy hành động thiếu cân nhắc.
Chuyển sự chú ý sang hoạt động khác
Đi bộ, tập thể dục, đọc sách hoặc trò chuyện với người thân có thể giúp tâm trí thoát khỏi việc liên tục suy nghĩ về một kết quả.
Quản lý cảm xúc cũng là cách chăm sóc sức khỏe tinh thần
Cảm xúc tích cực và tiêu cực đều là một phần bình thường của cuộc sống. Mục tiêu của quản lý cảm xúc không phải biến bản thân thành người không bao giờ buồn hay thất vọng mà là biết cách nhận diện và điều chỉnh những trạng thái đó.
Giấc ngủ cũng có mối liên hệ với khả năng điều tiết cảm xúc. Khi cơ thể thiếu nghỉ ngơi, con người thường dễ cáu gắt, căng thẳng và phản ứng mạnh hơn trước những sự việc không như ý.
Nếu thường xuyên suy nghĩ nhiều trước khi ngủ, bạn có thể tham khảo thêm cách thư giản trước khi ngủ để xây dựng khoảng thời gian nghỉ ngơi nhẹ nhàng hơn. Đây cũng là một cách giúp tâm trí tách khỏi những kỳ vọng và áp lực trong ngày.
Bài học lớn hơn từ những tấm vé số
Những tấm vé số có thể mang đến một bài học khá đơn giản nhưng hữu ích: kỳ vọng là điều tự nhiên, còn cách chúng ta phản ứng trước kết quả mới là điều cần rèn luyện. Niềm vui khi có một kết quả tốt nên được đón nhận một cách vừa phải. Ngược lại, sự thất vọng khi kết quả không như mong muốn cũng không nên trở thành lý do khiến chúng ta đánh mất sự cân bằng.
Trong cuộc sống, rất nhiều sự việc đều chứa đựng yếu tố không chắc chắn. Công việc, tài chính, các mối quan hệ hay những kế hoạch cá nhân đều có thể diễn ra khác với dự tính.
Khi học được cách chấp nhận sự không chắc chắn, kiểm soát kỳ vọng và tập trung vào những điều có thể thay đổi, chúng ta sẽ xây dựng được khả năng quản lý cảm xúc tốt hơn.
Những con số trên một tấm vé có thể quyết định một kết quả xổ số, nhưng không nên quyết định tâm trạng hay giá trị của một con người. Đó mới là bài học đáng giá nhất phía sau câu chuyện về kỳ vọng và thất vọng.
Tác giả Lucian Do từ tạp chí 4SocialGood.